‏

پنجمين دورهء اهداي جايزهء هوشنگ گلشيري در روز جمعه 18 آذر در فرهنگسراي نياوران برگزار شد. در اين مراسم برترين‌هاي ادبيات داستاني سال 1383 معرفي شدند. در ابتداي مراسم فيلم کوتاهي از مراسم چهار دورهء گذشته پخش شد.

سپس  فرزانه طاهري، مدير عامل بنياد فرهنگي— مطالعاتي هوشنگ گلشيري گزارش کوتاهش را با يادي از محمد مختاري و محمدجعفر پوينده و نيز کريم امامي و منوچهر آتشي آغاز کرد. وي توضيح داد که به دليل تنگناهاي گريبانگير بنياد، سال گذشته سال نسبتا راکدي بوده است. هرچند بازخوردهايي که از سايت بنياد مي‌گيرند همواره دلگرم‌کننده‌اند. از جمله اينکه اخيرا زني فلسطيني که شاعر و مترجم است و در امارات تهيه‌کنندهء تلويزيوني است ترجمهء عربي «عروسک چيني من» گلشيري را که متن انگليسي آن در سايت بنياد درج شده است براي سايت فرستاد. طاهري همچنين از انتشار ترجمهء انگليسي شازده احتجاب به وسيلهء انتشارات رندوم هاوس و انتشار گلستان سعدي با حاشيه و توضيحات گلشيري به وسيلهء انتشارات ققنوس خبر داد.


پس از گزارش طاهري، عبدالعلي عظيمي، شاعر و عضو هيات مديرهء بنياد و دبير اين دورهء جايزه توضيحاتي دربارهء نحوهء گزينش برندگان در پنجمين دورهء جايزه ارائه کرد.

بخشهايي از صحبتهاي عبدالعلي عظيمي، دبير جايزه در روز اهداي جوايز


عظيمي ضمن توضيحاتي دربارهء نحوهء انتخاب بهترين آثار داستاني سال 1383 در ‏پنجمين دوره، با اشاره به نظر يکي از داوران رمان در دوره‌هاي گذشته که رماني را ‏‏«بلندپروازي شکست‌خورده» توصيف کرده بود، از ضرورت جدي‌تر گرفتن کار ويرايش در نزد ‏ناشران و نويسندگان سخن گفت. او با توجه به تجربيات بنياد در چند دورهء گذشته، از ‏آثاري گفت که به مدد ويرايش نگارشي مي‌شد بي‌افسوس و اما و اگر انتخابشان کرد. ‏هرچند به گفتهء او داوران بنياد گاه نتوانسته‌اند به رغم اشکالات نگارشي يک اثر، از ‏خلاقيت و ابداع نهفته در آن صرف‌نظر کنند، زيرا اين اشکالات را مي‌شد با همان ويرايش ‏حل کرد:

اميدواريم به اين ضرورت توجه لازم مبذول شود تا در سالهاي آينده شاهد آثاري ‏باشيم با کمترين عيب و نقص، شاهد بلندپروازي‌ها بي شکستن بال يا سقوط ‏کردن و بر زمين خوردن.‏

سپس به ضرورت انتخاب برترين آثار در هر دوره اشاره کرد، اما متذکر شد که در واقع بايد ‏نامزدهاي هر دوره را برآيند آراي نظردهندگان و داوران بنياد و پيشنهاد به جامعهء کتابخوان ‏دانست. دبير اين دورهء جايزه سپس به نکته‌اي اشاره کرد که شايد بديهي بنمايد اما به ‏دليل برخي انتقادها که گاه شنيده مي‌شود، ضرورت طرح آن را در اين مراسم احساس ‏کرده بود:

برگزيدن مجموعه داستان برتر به اين معنا نيست که همهء داستانهاي آن ‏مجموعه بي بروبرگرد عالي يا  شاهکار است. جايزه به کل مجموعه داستان ‏تعلق مي گيرد که ممکن است حتي داستانهاي ضعيف هم در آن باشد. اين ‏مشکلي است که در ذات انتخاب مجموعه داستان وجود دارد.‏

در پايان نيز به وسواسهاي بنياد در انتخاب داوران هر بخش در همهء دوره‌ها اشاره کرد:

بنياد حتي اگر بداند که داور بالقوه‌اش پيشتر نقد مثبت يا منفي دربارهء يکي از ‏نامزدها نوشته است، يا از روابط خويشاوندي و دوستي يا حتي دشمني ميان ‏داور و نويسنده باخبر باشد و احتمال دهد همکاري با آن داور ممکن است ‏شبهه‌اي ايجاد کند، از آن داور حتما در بخش ديگري بهره‌مند خواهد شد.‏

 
داوران پنجمين دورهء جايزهء گلشيري

داوران بخش مجموعه‌داستان
ميترا الياتي، کامران بزرگ‌نيا، نغمه ثميني، صمد طاهري، ليلي گلستان

 داوران بخش رمان
عباس پژمان، نسيم خاکسار، محمدحسن شهسواري، مهناز کريمي و عبدالله کوثري

 
برگزيدگان پنجمين دورهء جايزهء هوشنگ گلشيري

بخش رمان

پس از گزارش دبير جايزه، فيلمي از داستان‌خواني نامزدهاي دريافت جايزه در بخش رمان اول پخش شد. سپس، عبدالله کوثري به نمايندگي از داوران بخش رمان، کتاب آبي‌تر از گناه، نوشتهء محمد حسيني را به دلايل زير برندهء مشترک عنوان بهترين رمان سال 1383 اعلام کرد:

توفيق در ايجاد و حفظ تعليق و کشش داستاني و تنيدن ماهرانهء آن در بافت داستان اجتناب از القاي قطعيت و پيش بردن داستان به صورت چندسطحي توفيق در ايجاد ترديد درروايتهاي تاريخي با ايجاد ترديد در صداقت راوي گزينش نظرگاهي درخور براي روايت درهم ريختن موجه مرز خيال و واقعيت  توفيق در شخصيت پردازي زبان پيراسته

برندهء مشترک اين بخش را نيز عبدالله کوثري رمان آداب بي‌قراري نوشتهء يعقوب يادعلي اعلام کرد که به دلايل زير برگزيده شده است:

جسارت در کاويدن درون بي‌قرار انساني از طبقهء متوسط شهري و پرده برداشتن از سيماي امروزي شهر توفيق در ايجاد و حفظ کشش داستاني در بخش اعظم رمان جستجوي تعريفي متفاوت از عشق و زندگي و بازي خلق روايتي لغزان ميان واقعيت و وهم توفيق در شخصيت پردازي زبان موجز و پيراسته و در خور روايت گفتگوهاي قوي

دو برندهء اين بخش هر يک جايزهء نقدي ‌(پنج ميليون ريال)، تنديس و لوح تقدير خود را از گلي امامي، مترجم گرامي، دريافت کردند.
 
بخش مجموعه‌داستان اول
پس از پخش فيلمي از داستان‌خواني نامزدهاي دريافت جايزه در اين بخش، ليلي گلستان، مترجم، به نمايندگي از داوران اين بخش انجيرهاي سرخ مزار، نوشتهء محمدحسين محمدي را بهترين مجموعه‌داستان اول سال 1383 اعلام کرد که به دلايل زير برگزيده شده است:

روايت بيگانگي و خصومت و تيره‌روزي و خشونت با نگاهي بي‌طرفانه و غيرايدئولوژيک به جنگ و لطمات آن استفاده از شگردهاي گوناگون داستاني و نظرگاه‌هاي متفاوت براي  کالبدشکافي جنگ  توفيق در آميختن عنصر خيال و واقعيت در خلق موقعيت‌هاي تراژيک و فضاهاي داستاني تاثيرگذار ساختمان قوي اغلب داستان‌ها به واسطهء تناسب اجزاء با کل خلق روايتهاي گوناگون از فضا و مکاني واحد زباني درخور درونمايهء تکان‌دهندهء داستان‌ها

برندهء اين بخش جايزهء نقدي (پنج ميليون ريال)، تنديس و لوح تقدير خود را از نويسنده و کارگردان گرامي، بهرام بيضايي، دريافت کرد.

 

سپس نوبت به پخش فيلمي دربارهء هوشنگ گلشيري رسيد. پس از نمايش اين فيلم، تک‌داستان‌هاي برگزيدهء دو مرحلهء اين دوره که آراي بيشتري را به خود اختصاص داده‌اند معرفي شدند. اين داستان‌ها با حفظ حقوق مولفان و کسب اجازهء کتبي از ناشر و نويسنده در مجموعهء نقش 83 منتشر خواهند شد.

 
تک داستانهاي برگزيده

1. «چهل و هشت پله» از مجموعهء آسمان مي شوم، پاکسيما مجوزي، انتشارات نقش و نگار
2. «مردگان» از مجموعهء انجيرهاي سرخ مزار،  محمدحسين محمدي، نشر چشمه
3. «طناب» از مجموعهء اهل هيچ‌جا، زهره حکيمي، انتشارات نيلوفر
4. «از ره رسيدن»، از مجموعهء اينک دانمارک، محمدآصف سلطانزاده، انتشارات نيلوفر
5. «با گارد باز»، از مجموعهء با گارد باز، حسين سناپور، نشر چشمه
6. «چقدر اين گنجشکها ور مي‌زنند»، از مجموعهء برف و نرگس، ناهيد طباطبايي، قطره
7. «چرنگ سوخته»، از مجموعهء  بگذريم، بهناز عليپور گسكري، نشر چشمه
8. «ستارهء ثريا»، از مجموعهء بلند، کوتاه، اسفنديار آبان، انتشارات اسپندار
9. «ماهي فلزي»، از مجموعهء پايان درخت سيب، نوشين سالاري، انتشارات مرواريد
10. «ياقوت مقابر»، از مجموعهء تنها كه مي‌مانم، شهلا پروين روح،نشر آگه
11. «تو مي‌گي من اونو کشتم»، از مجموعهء تو مي‌گي من اونو كشتم، احمد غلامي، نشر افق
12. «جواني یا دسته‌گل ديروز پريروز»، از مجموعهء دسته‌گل ديروز پريروز، پوروين محسني‌آزاد، نشر ماه‌ريز
13. «حاج لفط‌الله، دبلنا»، از مجموعهء دوپله گودتر، مهيار رشيديان، نشر قصه
14. «تلويزيون»، از مجموعهء ساراي همه، فرشته احمدي، نشر قصه
15. «اعتراف‌نوشت»، از مجموعهء سپيدرود زير سي و سه پل، كيهان خانجاني، انتشارات فرهنگ ايليا
16. «عاشقيت در پاورقي»، از مجموعهء عاشقيت در پاورقي، مهسا محب‌علي، نشر چشمه
17. «همسايه»، از مجموعهء کتاب هول، شيوا مقانلو، نشر چشمه
18. «قاب شيشه‌اي»، از مجموعهء گره كور، فرهاد كشوري، انتشارات ققنوس
19. «مکث آخر»، از مجموعهءمكث آخر، يونس تراكمه، نشر قصه
20. «بازگشت»، از مجموعهء من قاتل پسرتان هستم، احمد دهقان، نشر افق
21. «آقاي مشکاتي»، از مجموعهء هتل مارکوپولو، خسرو دوامي انتشارات نيلوفر
22. «کافه»، از مجموعهء يك جاي امن، مرجان شيرمحمدي، نشر مر‌کز
23.  «کلمه فسخ نمي‌شود، طوبا»، از مجموعهء يكي از همين روزها، ماريا، محمد حسيني، انتشارات ققنوس

 
بخش رمان اول
پس از پخش فيلم داستان‌خواني نامزدهاي دريافت جايزه در اين بخش، عباس پژمان به نمايندگي از هيات داوران اين بخش دو برندهء مشترک اين بخش را به اين ترتيب اعلام کرد:
 
رمان ماهي‌ها در شب مي‌خوابند، نوشتهء سودابه اشرفي، به دليل: 

توفيق در ارائهء تصويري عيني از وطن و جلوه هاي گوناگون آن در يک خانوادهء متوسط شهري در قبل و بعد از انقلاب توفيق در خلق روايتي پرکشش از تلاش براي گريز از جبر دامنگير و گذار از زندگي سنتي به جهان مدرن پرهيز راوي مهاجر ازآرماني کردن وطن پرداخت بديع و جسورانهء موقعيت زن در جامعه کاربرد موثر شگرد جريان سيال ذهن زبان موجز و پيراسته فضاسازي دقيق

و رمان رنگ کلاغ، نوشتهء فرهاد بردبار، به دليل:

توفيق در ترکيب ظريف خيال و واقعيت و درآميختن کابوسهاي راوي با  واقعيت در روايتي بري از هرگونه داوري توفيق در آميختن جهان مردگان و زندگان و ساختن فضاي شهري دستخوش وهم و کابوس يا گرفتار در ملال زندگي روزمره توفيق در نمايش غلبهء بي‌آرماني در نسل جديد توفيق در شخصيت پردازي

سودابه اشرفي که مقيم امريکاست پيامي براي مراسم فرستاده بود و نماينده‌اش جايزهء نقدي (دو ميليون و پانصد هزار ريال)، تنديس و لوح تقدير او را دريافت کرد. فرهاد بردبار نيز جايزهء نقدي، تنديس و لوح تقدير خود را از داستان‌نویس گرامي و عضو هیات داوران، مهناز کريمي، دريافت کرد.

 
بخش مجموعه‌داستان
پس از پخش فيلم داستان‌خواني نامزدهاي دريافت جايزه در اين بخش، ميترا الياتي به نمايندگي از هيات داوران عاشقيت در پاورقي، نوشتهء مهسا محب‌علي را به دلايل زير بهترين مجموعه‌داستان سال 1383 اعلام کرد:

حرکت‌هاي نو در داستان‌نويسي، بازي با تکنيک‌هاي روايت، و تجربهء فرم‌هاي گوناگون افشاي سرنوشت‌هاي تلخ و فاجعه‌هاي دروني انسان‌ها در زير پوستهء همزيستي مسالمت‌آميز به‌رغم شوخ‌طبعي و بي‌اعتنايي و لحن طنزآلود و شيطنت‌آميز راوي داستانها روايت  تکه تکه، درهم و برهم  و بازيگوشانه به اقتضاي تلاش براي ترسيم تاثرات و تجربه‌هاي ذهني ايجاد ترديد در تصورات رايج از واقعيت و ارائهء معناهاي تغييريافتهء مفاهيمي چون خيانت و خشم، عشق و زيبايي

مهسا محب‌علي جايزهء نقدي (ده ميليون ريال)، تنديس و لوح تقدير خود را از بابک احمدي، نویسنده گرامی، دريافت کرد.

ميهمانان برنامه پس از پايان مراسم مطابق معمول هر سال براي گپ و گفت و خريد کتاب به حياط فرهنگسرا رفتند.

 

چند گزارش از مراسم و چند نقد و نظر دربارهء اين دوره را در نشانيهای زير می‌‏توانيد بيابيد:‏

• ميراث خبر
• خوابگرد
• پيوند‎
• خبرگزاری ايسنا
• خبرگزاری ايسنا
• هنوز
• خبرگزاری ايلنا
• راديو صدای آلمان
• راديو صدای آلمان
• پندار
• روزنامه شرق